Bezsenność

BEZSENNOŚĆ jest bardzo ważnym czynnikiem wpływającym na powstawanie zaburzeń takich jak:

  • depresja,
  • zaburzenia lekowe,
  • uzależnienia,
  • zachowania samobójcze,
  • choroby somatyczne – sercowo-naczyniowe, związane z przewodem pokarmowym, zaburzenia hormonalne oraz immunologiczne.

Dlatego bardzo ważne jest leczenie zaburzeń snu.
Trudno wymagać abyśmy wszyscy zawsze spali długo i głęboko. Praca, obowiązki rodzinne, sytuacje życiowe, zmiana trybu życia, rozwój społeczny i technologiczny prowadzący do redukcji i eliminowania z codziennego życia aktywności fizycznej oraz przewaga wysiłku umysłowego nad fizycznym, wszystko to wpływa na nasz sen.
Zdrowy człowiek od czasu do czasu może mieś trudności zarówno z zaśnięciem jak i utrzymaniem ciągłości snu. Co więcej może być trudna do zidentyfikowania przyczyna takich problemów. Takie okazjonalne nawet kilkudniowe trudności, ustępujące samoistnie w efekcie przestrzegania higieny snu i czuwania oraz rozwiązania ewentualnej sytuacji stresowej sporadycznie wymagają wsparcia farmakologicznego.
W tym rozdziale zajmiemy się zaburzeniami snu wymagającymi pomocy lekarza psychiatry.
W różnych klasyfikacjach (ICD-10, DSM-5, ICSD-3) w różny sposób porządkuje się zaburzenia snu. Dla potrzeb klinicznych zaburzenia snu dzieli się na trzy główne grupy:

  1. Dyssomnie, czyli zaburzenia w których problemem, jest czas snu – jest on zbyt krótki (bezsenność) lub za długi (nadmierna senność).
  2. Zaburzenia rytmu snu i czuwania – a więc sytuacje, gdzie sen występuję w nieprawidłowych porach dnia / nocy, a konsekwencje wpływają niekorzystnie na codzienne funkcjonowanie.
  3. Parasomnie – sytuacje w których problemem są zjawiska mające miejsce w trakcie snu lub na granicy snu i czuwania.

Wiele podręczników specjalistycznych opisuje szczegółowo wspomniane powyżej zaburzenia. Wieloma z nich zajmują się wyspecjalizowana poradnie leczenia zaburzeń snu do których odsyłamy naszych pacjentów gdy standardowe postępowanie jest niewystarczające.
Skupię się w tu głównie na pacjentach, którzy najczęściej trafiają do gabinetu lekarskiego, tj. borykających się z różnego rodzaju bezsennością, zburzeniami rytmu snu i czuwania. Na koniec wspomnę o zespole niespokojnych nóg. Dlaczego? Bo o tym nigdy za wiele.

Bezsenność (insomnia)

jest jednym z najczęstszych problemów zdrowotnych z którymi zgłaszają się pacjenci do lekarza POZ lub lekarza psychiatry. Skargi na krótkie trwające do kilku tygodni, okresy bezsenności w ciągu roku zgłasza prawie co druga osoba w krajach rozwiniętych. Z tego powodu bezsenność jest coraz częściej zaliczana do grupy chorób cywilizacyjnych (za Wichniak, Jarema s. 18).
Bezsenność dzielimy na: przygodną (do kilku dni), krótkotrwałą (trwającą do 3 tygodni) oraz przewlekłą (miesiąc i dłużej).
Kiedy rozpoznajemy bezsenność?
Gdy występują trudności w zasypianiu, utrzymaniu snu lub budzenie się zbyt wcześnie oraz gdy sen jest nieregenerujący lub złej jakości, a pacjent ma odpowiednie warunki aby się wyspać. Dodatkowo za dnia występuje przynajmniej jeden z objawów: zmęczenie i ogólne złe samopoczucie, zaburzenia uwagi lub pamięci, upośledzone funkcjonowanie społeczne lub zawodowe, gorsze postępy w nauce szkolnej, zaburzenia nastroju lub drażliwość, senność spadek motywacji, energii, inicjatywy, częstsze błędy lub wypadki w pracy lub podczas prowadzenia pojazdów, napięcie, bóle głowy, objawy żołądkowo-jelitowe, martwienie się lub obawy dotyczące skutków bezsenności.
Powyższe objawy muszą utrzymywać się co najmniej przez 1 miesiąc.
Za każdym razem gdy pojawia się bezsenność konieczne jest wykluczenie i ewentualnie leczenie innych przyczyn zaburzeń snu i bezsenności wtórnej – np. chorób i zaburzeń psychicznych, dolegliwości somatycznych, przyjmowanych substancji psychoaktywnych i leków. W efekcie bezsenność przewlekła występuje u ok 6% osób zgłaszających się do lekarza z powodu zaburzeń snu, częściej kobiet.
W większości przypadków początek choroby jest nagły, wyzwala się pod wpływem stresów życiowych. A po ustąpieniu sytuacji stresowej ostra bezsenność przechodzi często w fazę przewlekłą. Przewlekła bezsenność może ustąpić po kilku miesiącach lub trwać latami naprzemiennie z okresami poprawy i zaostrzeń.
Dlaczego należy leczyć bezsenność?
Ponieważ u ponad 70% osób cierpiących na bezsenność pierwotną stwierdza się elementy zespołu depresyjnego i zaburzeń lękowych. Dwukrotnie częściej występują u tych osób choroby psychosomatyczne, a prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzeń kardiologicznych jest prawie cztery razy większe niż w populacji zdrowej. Wzrasta również prawdopodobieństwo zachorowania na nadciśnienie tętnicze.

Leczenie bezsenności obejmuje trzy ważne składowe:

  1. Leczenie schorzeń współistniejących,
  2. Metody behawioralne tzw. higieny snu i czuwania.
  3. Stosowanie leków promujących sen i nasennych.

Proszę zwrócić uwagę na kolejność!
Poniżej podstawowe zasady higieny snu i czuwania:

    Dbaj o aktywność fizyczną w ciągu dnia.

  • Do łóżka kładź się tylko po to aby spać – nie zalegaj w nim po obudzeniu się, nie kładź się długo przed planowanym spoczynkiem.
  • Unikaj ekspozycji na światło wieczorem – również niebieskie światło ekranów (telefon, komputer, telewizor)
  • Unikaj w godzinach popołudniowych napojów stymulujących (kawa, czarna herbata, napoje energetyczne, etc.)
  • Nie odkładaj na wieczór sportu.
  • Unikaj emocjonujących filmów, książek, zdarzeń.
  • Stwórz swój własny rytuał relaksujący przed wieczornym spoczynkiem (ciepła kąpiel, relaksująca lektura, ulubiony napój, itp.)

Jeśli cierpisz z powodu bezsenności umów się na konsultację:
tel. 782 983 988

Na podstawie: Biblioteka czasopisma „Psychiatria”: A. Wichniak, M. Jarema, Podstawy rozpoznawania i leczenia wybranych zaburzeń snu. Via Medica, 2018, Psychiatria kliniczna pod red. S.Pużyński, J. Rybakowski, J. Wciórka, t. II, Urban & Partner, 2011, Standardy leczenia farmakologicznego niektórych zaburzeń psychicznych, pod red. M. Jarema wyd.2. Via Medica, 2015.