DEPRESJA I DYSTYMIA

Depresja to utrata zainteresowań lub odczuwania przyjemności w zakresie aktywności codziennego życia, które wcześniej zwykle sprawiały radość. To także poczucie smutku, beznadziei lub tzw. bycia w dołku.
Epizod depresyjny może wystąpić w każdym wieku, może mieć miejsce tylko jeden raz w życiu. Zwykle jednak choroba ma charakter nawracający – mówimy wtedy o depresji nawracającej. Ze względu na różny obraz kliniczny u różnych osób nie ma stałego zestawu objawów depresyjnych. Poniżej kilka słów o objawach i różnicach.

Typowe objawy depresyjne to:

  1. Nastrój depresyjny (odczuwanie smutku, rozpaczy, przygnębienia),
  2. Utrata zainteresowań i odczuwania radości (w zakresie aktywności, które zwykle sprawiają danej osobie przyjemność),
  3. Spadek energii lub zwiększona męczliwość (ciągłe poczucie zmęczenia, braku sił lub wyczerpania, może znacznie utrudniać lub praktycznie uniemożliwiać wykonanie jakiegokolwiek prostego zadania umysłowego lub fizycznego).

Objawy towarzyszące:

  1. Trudności w myśleniu i koncentracji (tj. niemożność utrzymania uwagi i koncentracji na rzeczy lub czynności jej wymagającej, trudności przy podejmowaniu decyzji w zwyczajnych sytuacjach);
  2. Obniżona samoocena, spadek zaufania i szacunku do samego siebie (poczucie niższości wobec innych lub poczucie bezwartościowości; utrata wiary we własne możliwości, oczekiwanie / przewidywanie porażki);
  3. Poczucie winy, wyrzuty sumienia (będące poza kontrolą bolesne wspominanie zdarzeń z przeszłości, nieuzasadnione poczucie winy);
  4. Pesymistyczna wizja przyszłości;
  5. Myśli samobójcze, autoagresywne, rezygnacyjne;
  6. Spowolnienie psychoruchowe lub niepokój;
  7. Zmiany apetytu i masy ciała;
  8. Zaburzenia snu (wszelkiego typu).
  9. Objawy somatyczne związane z lękiem i przewlekłym stresem (zaburzenia żołądkowo-jelitowe, nadmierne pocenie się, odczucie przyspieszonego bicia serca, przewlekłe bóle mięśniowe, bóle brzucha, bóle głowy, ogólny spadek odporności objawiający się częstymi infekcjami).

Depresja u dzieci i nastolatków

Objawy depresji u dzieci mogą być podobne jak u osób dorosłych, mogą się też różnić. Znacznie częściej występuje drażliwość, niechęć do chodzenia do szkoły, dolegliwości somatyczne – bóle brzucha, głowy, biegunki, itp.
Nastolatki natomiast częściej deklarują poczucie bezwartościowości i nieradzenia sobie, zgłaszają utratę zwykłych zainteresowań, odmawiają chodzenia do szkoły, wycofują się interakcji społecznych, częściej okaleczają się, nadużywają alkoholu i substancji psychoaktywnych, zajadają smutek lub zalegają bezczynnie w łóżku.

Depresja u osób starszych

Często różni się od depresji w populacji osób dorosłych. Na pierwszy plan wysuwają się nierzadko problemy z pamięcią, dolegliwości somatyczne, w szczególności bóle. Intensywnie mogą też występować myśli samobójcze i lęk przed śmiercią. Osoby starsze zwykle wycofują się też z interakcji społecznych.

Uwaga!
Nieleczona depresja może prowadzić do licznych niepożądanych następstw, należą do nich:

  • Zachowania autoagresywne i próby samobójcze,
  • Nadużywanie substancji psychoaktywnych i alkoholu,
  • Komplikacje zdrowotne związane z zaniedbaniami, przyrostem masy ciała i unikaniem aktywności fizycznej,
  • Izolacja społeczna i idące za nią problemy w relacjach rodzinnych, rówieśniczych i zawodowych,
  • U osób starszych zagrożenie niepełnosprawnością i przedwczesną śmiercią,
  • U dzieci i młodzieży utrwalone zaburzenia lękowe, problemy rówieśnicze i szkolne.

Kiedy zwrócić się po pomoc do psychiatry:

Zawsze gdy nasilenie zaburzeń uniemożliwia normalne funkcjonowanie w podstawowych sferach życiowych (praca / szkoła, relacje rówieśnicze / społeczne, relacje rodzinne) i utrzymuje się przez dwa tygodnie lub dłużej.
Pilnie jeśli opisanym powyżej objawom towarzyszą intensywne myśli samobójcze, bądź utrzymujące się zaniechanie przyjmowania posiłków lub płynów – konieczne może być wezwanie ZRM (zespołu ratownictwa medycznego).

Jeśli masz wątpliwości, czy zwrócić się do psychiatry / psychologa poniższy krótki test pomoże Ci podjąć decyzję.

Suma punktów 3 i więcej – prawdopodobna depresja – wskazana wizyta u lekarza psychiatry.
Suma punktów poniżej 3 – wyklucza depresję.

Jeśli podejrzewasz u siebie depresję umów się na konsultację: tel. 782 983 988
W stanach nagłych dzwoń pod 112.

*Whooley M.A., Avins A.L., Miranda J., Browner W.S. Case-finding instruments for depression. Two guestions are as good as many. JAMA 1989; 262: 1479-1484. Za A. Wichniak, M.Jarema Biblioteka czasopisma „Psychiatria”, 2018. Via Medica

Dystymia

jest to przewlekły stan gorszego samopoczucia, w którym objawy podobne do depresyjnych (patrz powyżej) występują latami lecz nie mają nasilenia depresji. Są jak przysłowiowy kamyk w bucie, który uwiera nie na tyle, aby zdejmować go, ale jest na tyle uciążliwy, że nie da się go ignorować i ciągle podejmuje się jakieś działania aby zmniejszyć dyskomfort z nim związany.
Czasami na przewlekle trwający stan obniżonego nastroju (dystymię), wskutek zaistnienia jakichś dodatkowych czynników wywołujących (strata, nagłe życiowe darzenia, epizod zaburzeń snu, kryzys, etc.) nakłada się epizod depresyjny. Zwykle ten stan, nazywany przez specjalistów podwójną depresją, sprowadza pacjenta do gabinetu lekarskiego.