Zaburzenia rytmu snu i czuwania

Jest to grupa zaburzeń snu o etiologii endogennej, niezależnej od czynników zewnętrznych i związanej głównie z cechami osobniczymi ośrodkowego układu nerwowego, lub egzogennej tj. związanej z prowadzonym trybem życia i jego poszczególnymi etapami.

Najczęstszym zaburzeniem rytmu okołodobowego jest opóźniona faza snu i czuwania. Zaburzenie to jest typowe dla wieku nastoletniego i wczesnej dorosłości w związku z fizjologicznymi zmianami w ośrodkowym układzie nerwowym i naturalnym w tym kontekście opóźnieniem fazy snu w tym okresie życia. Szacuje się że nawet 7-16% nastolatków (za A. Wichniak, M. Jarema, s. 43) ma trudność z zaśnięciem po położeniu się do łóżka i jest ono niezależne od jakości spędzanego czasu w ciągu dnia. Z mojego doświadczenia wynika, że na pierwotną przyczynę nakładają się często wtórne czynniki, takie jak: niepokój rodziców i narastające zmęczenie samego nastolatka. Jest to często powodem narastającego napięcia w domu, ale też trudności ze wstawaniem i zwiększonej absencji w szkole oraz koniecznością dosypiania w ciągu dnia – w rezultacie powstawania błędnego koła w efekcie którego niejednokrotnie nastolatek / młody dorosły gdy trafia do lekarza psychiatry przejawia m.in. zaburzenia lękowo-depresyjne, fobię szkolną, niską samoocenę, nadużywanie alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych, kłopoty w relacjach rówieśniczych i problemy wychowawcze w domu.

Zaburzenie w przyspieszoną fazą snu i czuwania

Jest typowe dla populacji osób pomiędzy 40 a 64 r.ż. Szacuje się że ok. 1% osób w tym wieku cierpi z powodu tendencji do zbyt wczesnego zasypiania i, w konsekwencji, wczesnego wybudzania się. W sumie nieliczni pacjenci z tym problemem zgłaszają się do gabinetu lekarskiego po pomoc, a wiele osób w efekcie dostosowuje swoje bieżące życie do zaburzenia.

Zaburzenie z nieregularnym rytmem snu i czuwania

Dotyczy najczęściej osób z chorobami ośrodkowego układu nerwowego, takimi jak choroba Alzheimera i inne zespoły otępienne, czy też neurodegeneracyjne i neurorozwojowe schorzenia neurologiczne. Do gabinety lekarza psychiatry trafiają ci pacjenci zwykle przyprowadzani przez opiekunów, w związku z coraz większymi trudnościami w opiece nad tymi chorymi.
Szczególną grupę stanowią osoby niewidome – w rozdziale o fizjologii snu pisałam o tym jak ważne jest światło w regulacji rytmu okołodobowego, a ten przekłada się na prawidłowy sen. Szacuje się, że u ok. 50-80% osób niewidomych stwierdza się zaburzenia snu (za A. Wichniak, M. Jarema, s.44).

Ważne!

Nie lekceważmy zaburzeń snu, które, przynajmniej na początku, są wynikiem naszego trybu życia i naszych wyborów. Praca zmianowa, zmiana stref czasowych związana z podróżami, obciążenie stresem, wydłużanie się godzin pracy i przesuwanie ich na popołudnie i wieczór. Brak regularnej aktywności fizycznej. Coraz większy udział w naszym życiu ekranów (komputer, telefon, telewizor). Uprawianie sportów w godzinach wieczornych i nocnych, używanie stymulantów i środków uspokajających, zaniedbania dietetyczne i w relacjach społecznych…
To wszystko są czynniki wpływające na fakt, że zaburzenia snu stają się grupą chorób cywilizacyjnych i przez to wymagają szczególnej uwagi. Tak ze względu na życie jednostek, jak i na szeroko pojęte zdrowie społeczne.

Jeśli myślisz, że ten problem dotyczy Ciebie – umów się na konsultację:
tel. 782 983 988

Na podstawie: Biblioteka czasopisma „Psychiatria”: A. Wichniak, M. Jarema, Podstawy rozpoznawania i leczenia wybranych zaburzeń snu. Via Medica, 2018, Psychiatria kliniczna pod red. S.Pużyński, J. Rybakowski, J. Wciórka, t. II, Urban & Partner, 2011, Standardy leczenia farmakologicznego niektórych zaburzeń psychicznych, pod red. M. Jarema wyd.2. Via Medica, 2015.