ZESPÓŁ NATRĘCTW
Tj. ZABURZENIE OBSESYJNO-KOMPULSYJNE

– ang. obssessive-compulsiwe dosorder – potocznie OCD

Charakteryzuje się uporczywymi, nawracającymi myślami natrętnymi (obsesje) oraz / lub czynnościami (kompulsje) odbieranymi przez pacjenta jako przymusowe.
Nie każdy pacjent, u którego znajdziemy cechy zespołu natręctw spełnia medyczne kryteria postawienia takiego rozpoznania (patrz również osobowość anankastyczna – poniżej) i nie każdy wymaga wizyty w gabinecie lekarza psychiatry. Natomiast dla większość osób, z mniej, czy bardziej nasilonymi objawami, wskazana jest psychoterapia, w zależności od wieku i nasilenia objawów – psychoterapia indywidualna i / lub terapia rodzin.

Myśli natrętne, właściwie zawsze są przez pacjenta przeżywane jako nieprzyjemne i niechciane, często wręcz jako niedorzeczne i przez to stają się jeszcze bardziej dokuczliwe. Pojawiają się wbrew woli, budzą wewnętrzny sprzeciw i lęk – są jednak zawsze uznawane za własne.
Czynności natrętne, to powtarzane wielokrotnie rytuały, od drobnych gestów w postaci dotknięcia, czy dyskretnego poruszenia, po rozbudowane rytuały, często powtarzane wielokrotnie i nierzadko w trakcie trwania choroby rozrastające się do ogromnych rozmiarów, stając się osią życia pacjenta, a często również najbliższej rodziny. Przymus powtarzania czynności natrętnych zwykle jest związany z wewnętrznym przekonaniem, ze zaniechanie wykonywania ich, w konsekwencji wyrządzi krzywdę osobie chorującej lub komuś z jej najbliższych. Mimo, że pacjent wiele spośród rytuałów uważa zwykle za bezsensowne i zbędne, powtarza je aby obniżyć dojmujący lęk związany z ich ewentualnym zaniechaniem.

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne może przybierać różny obraz. Poniżej wymienimy kilka najczęściej spotykanych wśród pacjentów zespołów objawów:

  1. Myśli natrętne dotyczą możliwości zrobienia krzywdy najbliższym. Zwykle towarzyszą im czynności w postaci podejmowania różnych czynności zabezpieczających, np. chowania noży i innych potencjalnie niebezpiecznych przedmiotów, unikanie określonych okoliczności, ciągłego sprawdzania, czy dana sytuacja jest bezpieczna i szukanie potwierdzenia bezpieczeństwa.
  2. Obsesje dotyczące utrzymania ładu i symetrii. Wiąże się to zwykle z przymusem ciągłego porządkowania, perfekcji i poprawiania różnych szczegółów, układania przedmiotów w określony sposób, często przymusowego liczenia.
  3. Natręctwa dotyczące możliwości zabrudzenia / zakażenia. Zwykle z towarzyszącymi czynnościami w postaci ciągłego mycia i czyszczenia, ewent. prania.
  4. Obsesje dotyczące możliwości ujawnienia się impulsów agresywnych bądź seksualnych, myśli bluźnierczych lub kombinacji wymienionych elementów.
  5. Myśli natrętne związane z przymusem zbierania i gromadzenia przedmiotów. Towarzyszy im zachowanie w postaci zbieractwa, czasami bardzo dziwnych rzeczy.

Drugim ważnym elementem zespołu natręctw jest nasilenie objawów. Kryterium rozpoznania jest czas trwania oraz stopnień w jakim zaburzają codzienne funkcjonowanie. Wiele osób z OCD trafia do lekarza psychiatry dopiero gdy objawy są powodem strat w normalnym życiu – pod znakiem zapytania staje praca lub związek.

Ważne!

Doświadczenie kliniczne pokazuje, że im większe nasilenie objawów i im dłużej trwa choroba, tym trudniej uzyskuje się remisję, a w takich sytuacjach odwlekanie wizyty u psychiatry niepotrzebnie przedłuża się cierpienie. Przy zaawansowanym, nieleczonym zespole natręctw osoby chorujące często tracą krytycyzm do objawów i choroba inwalidyzuje pacjenta do tego stopnia, że staje się niesamodzielny, a objawy pozornie przypominają psychozę.
Wywiady przeprowadzone z pacjentami pokazują, że u ok. 50% osób pierwsze objawy wystąpiły w okresie dzieciństwa i dorastania. U pozostałych z reguły pomiędzy 24 a 35 r.ż.

Uwaga!

Nie każda osoba nadmiernie skrupulatna, zajmująca się drobiazgami, perfekcyjna i sztywna w przekonaniach cierpi z powodu zespołu natręctw. Część osób posiadających wspomniane cechy, upartych i ostrożnych będzie przejawiać cechy osobowości anankastycznej. W ramach osobowości obsesyjno-kompulsyjnej (anankastycznej) mogą również występować okresowo uporczywe myśli lub czynności,jednak nie dezorganizują one z reguły życia bardziej niż przy innych zaburzeniach osobowości (więcej o zaburzeniach osobowości w innym miejscu na stronie).

Jeśli szukasz pomocy dla siebie lub kogoś ze swoich bliskich, zapraszamy do skorzystania z doświadczenia naszych psychoterapeutów i pomocy psychiatry.
tel. 782 983 988

Na podstawie m.in.: Psychiatria Kliniczna tom 2, pod red. S. Pużyński, J. Rybakowski, J. Wciórka, wyd.II, Urban & Partner, 2011.